De talkshow over de beeldvorming in de vluchtelingendebat die maandagavond in Pakhuis de Zwijger plaats vond was een intellectueel entertainment. Het was avond waar geëngageerd en progressief Nederland elkaar trof om naar een filosofiesessie te luisteren over onze beeldvorming van vluchtelingen via de media.

Dit is geen inhoudelijke verslag van de avond, maar een kritisch reflectie rondom de avond zelf.  Hoe dan ook, De intentie en de goede motieven om dit evenement te organiseren vallen te prijzen, maar in essentie miste er iets fundamenteels.

Het publiek was overwegend wit. Niet verwonderlijk, want het is aan de andere kant een perfecte afspiegeling een geëngageerde, progressief, OneWorld-lezend, GL/D66-stemmend en VPRO Tegenlicht-kijkend clubje. Maar deze publiek is ook een afspiegeling van de organisatie achter dit evenement zelf.

Wij zijn geneigd om naar mensen te luisteren die op ons lijken. Daarom is mijn kritek voorafgaand aan het evenement, ‘Dus we gaan praten over hoe wij over vluchtelingen praten zonder vluchtelingen’, niet een-twee-drie te begrijpen.

De programmamakers redeneerden: Wij moeten de media top uitnodigen om hun beeldvorming van vluchtelingen te praten. Logische redenering. Maar wat ik zeg is dat wij in Nederland heel goed zijn om vanuit onze goedwilligheid en capaciteit over anderen te praten zonder die anderen te betrekken. Dat is het privilege om over andere te praten en het heeft te maken met de machtsverhouding.

Wie bepaalt de discours en wie toetst de bepaalde discours?

“Kortom, we praten over vluchtelingen, we analyseren ze, zonder met ze te praten (behalve als ze een zielig verhaal moeten vertellen zodat wij ze wederom kunnen analyseren), waarom is de media-elite in Nederland zo arrogant?” was mijn kritiek op het evenementpagina van de avond op Facebook.

Ik weet dat vluchtelingen uitnodigen omdat ze vluchteling zijn niet voldoende is. Sterker nog, ik heb de afgelopen tijd meer dan 5 optredens (in de media en debatcentra) geweigerd omdat men mij als vluchteling wilde uitnodigen/presenteren. Dat vond ik respectloos, omdat de betreffende redacteuren mij in serieuze kranten hebben gezien, met serieuze analyses, maar alsnog vond zij het nodig om mij als vluchteling uit te nodigen. Ik ben een serieuze denker en geen etalage voor mensen die hun zendtijd, pagina’s of sprekerslijst even moet vullen.

Ik hoop daarom dat wij in Nederland goed gaan nadenken over hoe wij anderen kunnen betrekken die niet op ons lijken. Ik weet uit ervaring dat zich kwetsbaar en open opstellen vaker nieuwe inzichten oplevert. Zie het voorbeeld van De Correspondent die dit proces nu mee maakt.

Kritische mensen zoals ik die met grote woorden de mainstream onder de loep nemen moeten ook kritisch bevraagd worden: Hoe had het anders uit kunnen zien? Hoe kunnen we beter vluchtelingen betrekken zonder dat dit problematisch wordt? Ik ben beschikbaar voor een kop koffie.

Luister hieronder naar mijn optreden op NPO Radio 5 (Dichtbij Nederland) waar ik o.a op de bovenstaande issues inging.